Tìm hiểu và chủ động tiêm phòng sởi
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Bùi Đức Thắng, bác sĩ Võ Nguyễn Hồng Tiên - Phòng tiêm vắc-xin, Bệnh viện Quân y 175.
Số ca mắc bệnh sởi đang tăng mạnh, diễn biến phức tạp. Đây là bệnh lây lan nhanh nên nhiều người lo lắng. Vậy làm gì để bảo vệ bản thân và người thân trước nguy cơ bùng phát dịch? Bài viết sau sẽ cung cấp những thông tin quan trọng về bệnh và các triệu chứng, cách phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả.
1. Bệnh sởi là gì?
- Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus sởi (Polynosa morbillarum) thuộc họ Paramyxoviridae. gây ra, khả năng lây nhiễm mạnh với nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong.
-Bệnh sởi có thể gặp ở mọi lứa tuổi đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em dưới 5 tuổi và phụ nữ mang thai.
-Tiêm ngừa sởi mang lại hiệu quả phòng bệnh cao và hạn chế lây lan cho người khác nhờ tạo miễn dịch cộng đồng.
Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus sởi (Polynosa morbillarum) thuộc họ Paramyxoviridae
2. Bệnh sởi nguy hiểm thế nào? - Virus sởi có khả năng xóa trí nhớ miễn dịch. Khi mắc sởi, hệ miễn dịch của người bệnh trở về trạng thái như đứa trẻ sơ sinh do sởi đã xoá trí nhớ của các tế bào miễn dịch về những căn bệnh đã từng mắc cũng như những vắc xin đã từng được tiêm trước đó.Tình trạng này có thể kéo dài đến nhiều tháng, thậm chí là từ 2-3 năm. Chính vì vậy, trong thời gian này, người bệnh rất dễ bị nhiễm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đã từng mắc trước đây hoặc đã từng có miễn dịch chủ động do tiêm vắc xin. - Bệnh sởi rất dễ lây lan, trung bình cứ 10 người chưa có miễn dịch với sởi, khi tiếp xúc gần với người bệnh sởi sẽ có khoảng 9 người bị lây. Ngoài ra, sởi có thời gian lây nhiễm rất dài từ 4 ngày trước phát ban đến 4 ngày sau phát ban. - Theo kết quả thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới vào năm 2021 đã có khoảng 128.000 trường hợp tử vong do sởi, hầu hết là trẻ em dưới 5 tuổi. Các biến chứng bao gồm: Viêm tai giữa, viêm phổi, viêm não màng não, viêm loét giác mạc, gây mù lòa, tiêu chảy, suy dinh dưỡng nặng, còi cọc kéo dài, suy giảm miễn dịch kéo dài…Ở phụ nữ mang thai, bệnh sởi làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non, dị dạng thai nhi...Hạt Koplik xuất hiện trước khi phát ban.
3. Triệu chứng của bệnh sởi - Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, virus sởi thường ủ bệnh trong vòng 10-12 ngày. Sau giai đoạn ủ bệnh, bệnh nhân bắt đầu sốt, ho, sổ mũi, viêm kết mạc mắt. - Hạt Koplik hay còn gọi là nội ban ở bệnh nhân sởi là các hạt trắng nhỏ, li ti mọc ở niêm mạc má phía trong miệng và ngang răng hàm, thường xuất hiện từ ngày thứ 2 và biến mất nhanh trong vòng từ 12-24 giờ. - Phát ban thường từ ngày thứ 3, ban dạng dát sẩn, gồ trên bề mặt da, không đau, không ngứa, không mưng mủ. Ban sẽ mọc tuần tự trên da từ trên xuống dưới: đầu, mặt, cổ, ngực, lưng, cánh tay, bụng, mông, đùi và chân. Bệnh nhân thường sốt cao khi mới phát ban và khi ban sởi mọc đến chân, sốt sẽ giảm và hết. Khi ban sởi lặn có thể để lại những vết thâm trên da, gọi là dấu hiệu vằn da hổ.Bệnh sởi rất dễ bị nhầm lẫn với một số bệnh lý khác, đặc biệt là ở giai đoạn đầu.
4. Phòng ngừa sởi hiệu quả bằng tiêm vắc xin Tiêm đủ 2 mũi sởi giúp đạt hiệu quả bảo vệ rất cao trên 97%.- Lịch tiêm cho trẻ em từ 9 tháng:
- Lịch tiêm với trẻ em từ 12 tháng tới 7 tuổi:
- Lịch tiêm trẻ trên 7 tuổi và người lớn: :
Tiêm vắc-xin là cách phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả nhất.
Lưu ý:- Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm vắc xin có thành phần sởi ít nhất 3 tháng trước thời điểm dự kiến mang thai.
- Trẻ dưới 9 tháng tuổi chưa được tiêm sởi và kháng thể từ mẹ truyền sang cho trẻ đã rất thấp, nguy cơ mắc bệnh cao thì các thành viên trong gia đình cần chủ động đi tiêm phòng sởi, hạn chế tiếp xúc với trẻ khi có triệu chứng hô hấp,… để phòng bệnh cho bản thân cũng như hạn chế lây bệnh sởi cho trẻ.