Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Văn Hải Long – Khoa tim mạch khớp nội tiết (A2.1), Bệnh viện Quân y 175

Với sự phát triển của công nghệ, kinh tế phát triển theo, đi cùng là đời sống và tuổi thọ của người dân sẽ được nâng cao, do đó số lượng bệnh nhân suy tim cũng tỉ lệ thuận với tăng trưởng kinh tế và tăng tuổi thọ. Khoảng 1-2% dân số trên toàn thế giới sống chung với bệnh suy tim. Ở Việt Nam, ước tính khoảng 600.000 đến 1,4 triệu bệnh nhân suy tim. Đáng chú ý đại dịch Covid-19 từ năm 2020 đã góp phần gây ra 7,5 triệu ca mắc suy tim mới/năm, tăng 11,5% so với ước tính thường quy.

Bệnh nhân suy tim thường gặp các triệu chứng khó thở, mệt mỏi, phù chân,… ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống. Trong những trường hợp nặng bệnh nhân thường cần phải nhập viện điều trị và nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Mặc dù suy tim là bệnh lý mạn tính nặng, nhưng việc phối hợp các biện pháp điều trị cùng lối sống lành mạnh, tích cực, lạc quan có thể làm giảm triệu chứng, giúp bệnh nhân kéo dài tuổi thọ và làm tăng chất lượng cuộc sống.

1. Suy tim là gì?

Suy tim là một bệnh lý mạn tính, tiến triển, trong đó cơ tim không đủ khả năng bơm máu để cung cấp máu đến nuôi các cơ quan trong cơ thể như: thận, não, gan.., đồng thời làm ứ trệ tuần hoàn ở các cơ quan khác như phổi, gan, hệ tĩnh mạch chân. Đặc biệt, khi hoạt động thể lực (như leo cầu thang, đi bộ nhanh,…), nhu cầu oxy cho cơ tăng cao, tim của người mắc suy tim không thể tự điều chỉnh để cung cấp lượng oxy  tương ứng, gây ra các triệu chứng suy tim.

Ho, đau ngực, khó thở khi gắng sức... là triệu chứng thường gặp của suy tim

2. Nguyên nhân suy tim?

Suy tim gây ra bởi nhiều nguyên nhân, các bệnh lý ảnh hưởng đến chức năng và cấu trúc tim... Nếu các bệnh lý này được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm có thể ngăn ngừa và làm chậm quá trình tiến triển đến quá trình suy tim. Nguyên nhân suy tim thường gặp gồm:

• Tăng huyết áp: là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất, về lâu dài cơ tim phì đại, thiếu máu nuôi, dẫn đến khả năng khả năng co bóp của tim giảm dần.
• Bệnh mạch vành: Cơ tim được nuôi dưỡng bằng hệ thống động mạch vành. Trong một số tình huống như có mảng xơ vữa to dần làm hẹp trong lòng mạch vành khiến cơ tim không nhận đủ dinh dưỡng và oxy. Bệnh mạch vành cũng có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim cấp tính (hay nhồi máu cơ tim) gây hoại tử cơ tim cấp.
• Bệnh lý cơ tim: bệnh lý cơ tim là những trường hợp cơ tim co bóp hạn chế hoặc giãn nở bất thường mà không do tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành gây ra.
• Bệnh lý van tim : Van tim bị hẹp hoặc hở nếu không được phát hiện sớm có thể gây suy tim.

3.Triệu chứng thường gặp

Bệnh nhân suy tim thường có các dấu hiệu sau:

• Khó thở, đặc biệt xảy khi gắng sức, khi ngủ, đòi hỏi bạn phải kê cao gối mới dễ thở.
• Cảm giác mệt mỏi , đau đầu , chóng mặt.
• Hồi hộp đánh trống ngực ngay cả khi nghỉ ngơi.
• Phù chân , phù bụng , tiểu ít.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

4. Tự chăm sóc bản thân khi mắc suy tim

Khi được chẩn đoán suy tim, người bệnh thường lo lắng. Trước tiên, hãy luôn giữ thái đô lạc quan và ghi nhớ những điều bạn có thể làm để kiểm soát tình hình.

• Uống thuốc đúng theo chỉ định, không nên bỏ thuốc khi thấy tình trạng bệnh ổn định. Trong trường hợp bạn gặp vấn đề về khả năng chi trả hãy thảo luận lại với bác sĩ của bạn.
• Ghi nhận và thông báo cho bác sĩ những tác dụng phụ khi uống thuốc. Bác sĩ của bạn sẽ đổi thuốc hoặc giảm liều phù hợp cho bạn.
• Theo dõi cơ thể bạn, chú ý những dấu hiệu cho thấy tình trạng suy tim nặng lên.

5. Dinh dưỡng và lối sống dành cho người bị suy tim

• Thực hiện tốt “3 cái nửa phút” và “ 3 cái nửa giờ”:

+ Thực hiện “3 cái nửa phút” : khi muốn dậy phải nằm thêm nửa phút, khi đã ngồi dậy phải ngồi thêm nửa phút và khi đã bỏ chân xuống giường phải chờ thêm nửa phút nữa mới từ từ đứng dậy đi vệ sinh.

+ Thực hiện “ 3 cái nửa giờ” : sáng dậy dành nửa giờ tập thể dục (tùy theo lứa tuổi  và sức lực để áp dụng bài tập cho phù hợp), trưa giành nửa giờ để ngủ, tối giành nửa giờ để đi bộ nhẹ nhàng để có giấc ngủ ngon.

• Thực hiện tốt 16 chữ: thức ăn phù hợp, vận động vừa sức, bỏ thuốc (lá), bớt rượu và cân bằng tâm trạng:

+ Thức ăn phù hợp:

Có thể khái quát thành 2 câu 10 chữ:

• Câu 1,2,3,4,5 : Mỗi ngày nên uống 1 túi sữa từ 100 – 200ml (tốt nhất là sữa bò), ăn khoảng 200 gam tinh bột, 3 phần Protide ( chất do thịt và trứng cung cấp, nên hạn chế ăn bằng 1/3 hạn bình thường), ngày 4-5 bữa ( ăn vừa phải chỉ khoảng 70 – 80% so với bình thường), ăn chừng 500 gram rau xanh và hoa quả chín.
• Câu thứ hai là: đỏ, vàng, xanh, trắng, đen

“Đỏ” tức là mỗi ngày nên ăn một quả cà chua chín.

“Vàng” có nghĩa là nên ăn các hoa, củ, quả có màu vàng.

“ Xanh” có nghĩa là chè xanh.

“Trắng” có nghĩa là bột yến mạch.

“Đen” có nghĩa là mộc nhĩ đen.

Thực hiện tốt 2 câu này sẽ giúp chúng ta có chế độ ăn rất có lợi cho sức khỏe,  giảm được bệnh tật mà không tốn kém nhiều về kinh tế.

Người mắc bệnh tim nên ăn nhiều hoa quả rau xanh

+ Về vận động vừa sức

Khoa học đã  tổng kết là : đi bộ là cách luyện tập tốt nhất làm cho động mạch từ cứng chuyển thành mềm, đồng  thời làm giảm lượng mỡ và cặn bã trong máu, các môn thể thao khác có thể gây nguy hiểm nếu quá sức còn đi bộ thì tăng tải từ từ nên dễ khống chế, điều chỉnh.

Vì vậy, đi bộ là môn thể dục luyện tập phù hợp nhất cho người có tuổi, đặc biệt là những ai mắc bệnh tim mạch, huyết áp.

+ Về cai thuốc lá và giảm rượu

Tại sao lại khuyên bỏ hút thuốc lá? Vì hiện nay đã tìm thấy trong khói thuốc lá có tới 4000 chất khác nhau trong đó có ba chất đặc biệt có hại đối với sức khỏe con người đó là: Nicotin, Oxyd carbon và các chất gây ung thư. Đối với bệnh tim mạch thì Nicotin, Oxyd carbon gây hại nhiều nhất.

Về giảm rượu thiết nghĩ không cần phải bàn thêm nữa.

+ Về cân bằng tâm lý

Các nhà nghiên cứu tim mạch học nhận thấy căng thẳng thần kinh, xúc động mạnh, hoặc lo lắng kéo dài là những yếu tố thúc đẩy sự tiến triển nặng của các bệnh tim mạch: thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim v.v.

Vậy để góp phần giảm bớt căng thẳng, bảo vệ cơ thể chúng ta cần làm tốt các công việc sau đây:

• Nghiêm túc với mình, độ lượng với người khác, vui vì được giúp đỡ cho người khác, vui vì mình đã đạt được sự hiểu biết như ngày hôm nay, vui vì mình đã được sự đãi ngộ vật chất và tinh thần như hiện tại.
• Sống giản dị, thanh đạm, chi tiêu tiết kiệm
• Yêu công việc mình đang làm, yêu khía cạnh tốt của người khác.
• Tăng thêm nhiều phút vui cười, giảm đi những phút buồn bực
• Luôn làm chủ cơ thể, tâm thần và hoàn cảnh

• Tận hưởng những niềm vui trong cuộc sống hàng ngày: đường phố, con người, phong cảnh, những hành động cao đẹp, thái độ sáng tạo trong lao động, hoàn thành tốt công việc được giao v.v.
• Luôn học tập không ngừng: Pautopxki “ hiền dịu với cuộc đời là một bằng chứng xác thực của một nội tâm phong phú”
• Đưa nghệ thuật vào cuộc sống.

6. Bệnh nhân sẽ được làm gì khi đi khám suy tim tại Bệnh viện Quân y 175?

Tại phòng khám suy tim của Bệnh viện Quân y 175, các bác sĩ sẽ thăm, khám lâm sàng và làm thêm các xét nghiệm chẩn đoán suy tim.

Những xét nghiệm chuyên sâu này cho bác sĩ biết chức năng hoạt động của tim bạn cũng như tìm nguyên nhân gây suy tim.

Các xét nghiệm đó bao gồm:

• Xét nghiệm máu đo nồng độ BNP hoặc NT-proBNP. Đây là những dấu ấn sinh học sản xuất bởi tim, chúng tăng cao khi tim bị suy.
• Điện tâm đồ : là xét nghiệm đo hoạt động dẫn truyền điện của tim, giúp phát hiện bất thường về nhịp tim và thiếu máu cơ tim…
• Siêu âm tim : là nghiệm pháp giúp đánh giá kích thước, chức năng các buồng tim, hoạt động các van tim và phân suất tống máu tim. Ở bệnh viện 175, nhiều kỹ thuật cao trong siêu âm tim đã được triển khai như siêu âm tim 4D, siêu âm tim đánh dấu mô cơ tim, siêu âm tim qua thực quản giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị suy tim cũng như xác định nguyên nhân suy tim.
• Test gắng sức : gồm điện tim và siêu âm tim gắng sức, cho phép bác sĩ đánh giá khả năng hoạt động của tim khi tăng hoạt động thể lực.
• Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định cho bạn làm thêm các xét nghiệm máu khác, Xquang ngực, chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ tim, thông tim can thiệp tùy thuộc vào tình huống lâm sàng bệnh nhân.

   Thông báo cho bác sĩ hoặc đi khám ngay khi có các triệu chứng:

• Khó thở mới xuất hiện, hoặc khó thở tăng hơn so với trước
• Ho mới xuất hiện hoặc ho tăng, đặc biệt ho ra máu.
• Cảm giác nặng chân, phù chân, phù mắt cá.
• Tăng cân trên 1kg/ ngày hoặc trên 2kg trong 1 tuần.
• Tim đập nhanh bất thường.

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến khoa cấp cứu ngay khi có các triệu chứng:

• Khó thở nhiều cả khi nghỉ ngơi
• Đau hoặc tức nặng ngực kéo dài trên 15 phút và không giảm khi nằm nghỉ.
• Ngất, mất ý thức.

Để được tư vấn trực tiếp, khám, chẩn đoán, điều trị khi mắc bệnh, xin vui lòng đăng kí khám tại Khoa Tim mạch hoặc Phòng khám Tim mạch theo yêu cầu Bệnh viện Quân y 175 | Liên hệ Hotline: 1900.1175 để được tư vấn rõ hơn.