Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Bùi Đức Thắng, bác sĩ Nguyễn Thảo Trinh - Phòng tiêm vắc-xin, Bệnh viện Quân y 175.

1. Bệnh Bạch hầu là gì?

Bệnh bạch hầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có giả mạc ở tuyến hạnh nhân, hầu họng, thanh quản, mũi do vi khuẩn bạch hầu (Corynebacterium diphtheriae) . Bệnh có thể xuất hiện ở da, các màng niêm mạc khác như kết mạc mắt hoặc bộ phận sinh dục. Đây là một bệnh vừa nhiễm trùng vừa nhiễm độc và các tổn thương nghiêm trọng của bệnh chủ yếu là do ngoại độc tố của vi khuẩn bạch hầu gây ra.

2. Bệnh Bạch hầu lây truyền như thế nào?

Bệnh lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp do tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc người lành mang trùng và hít phải các chất tiết đường hô hấp của người bệnh bắn ra khi ho, hắt hơi. Bệnh cũng có thể lây qua tiếp xúc với đồ vật bị ô nhiễm với các chất tiết của người bị nhiễm vi khuẩn bạch hầu.  

Bạch hầu rất dễ lây khi tiếp xúc gần người bệnh, người mang vi khuẩn nhưng không phát bệnh

3. Đặc điểm dịch tễ học và biểu hiện lâm sàng của bệnh Bạch hầu?

Việt Nam, thời kỳ chưa thực hiện tiêm vắc xin bạch hầu trong Chương trình tiêm chủng mở rộng thì bệnh bạch hầu thường xảy ra và gây dịch ở hầu hết các tỉnh, đặc biệt là ở các thành phố có mật độ dân cư cao. Bệnh xuất hiện nhiều vào các tháng 8, 9, 10 trong năm. Do thực hiện tốt việc tiêm vắc xin bạch hầu nên tỷ lệ mắc bạch hầu ở Việt Nam đã giảm dần từ 3,95/100.000 dân năm 1985 xuống 0,14/100.000 dân năm 2000. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu có sốt, ho, đau họng, hạch góc hàm sưng đau (cổ bạnh), tình trạng nhiễm trùng, nhiễm độc toàn thân, có giả mạc màu trắng xám, dai, dính ở amidal hoặc thành sau họng. Bệnh nhân cũng có thể bị viêm cơ tim, nhiễm độc thần kinh dẫn đến tử vong do ngoại độc tố của vi khuẩn. Tỷ lệ tử vong khoảng 5-10%.

4. Ai dễ mắc bệnh Bạch hầu?

Mọi lứa tuổi đều có thể bị mắc bệnh nếu không có miễn dịch đặc hiệu hoặc nồng độ kháng thể ở dưới mức bảo vệ. Kháng thể của mẹ truyền sang con có tác dụng bảo vệ và thường sẽ hết tác dụng trước 6 tháng tuổi; miễn dịch có được sau mắc bệnh thường bền vững. Sau tiêm vắc xin liều cơ bản miễn dịch có thể kéo dài được vài năm song thường giảm dần theo thời gian nếu không được tiêm nhắc lại.

Vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây bệnh Bạch hầu

5. Phòng bệnh Bạch hầu bằng vắc xin như thế nào?

Tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu là biện pháp phòng bệnh quan trọng và hiệu quả nhất. Miễn dịch tạo ra sau tiêm chủng không tồn tại lâu dài nên cần phải tiêm nhắc lại.

• Đối với trẻ em dưới 1 tuổi bắt đầu được tiêm chủng

- Tiêm các mũi cơ bản: Tiêm 3 mũi cơ bản vắc xin có chứa thành phần bạch hầu nguyên liều, thường kết hợp trong vắc xin 6 trong 1. + Mũi thứ 1 tiêm lúc 2 tháng tuổi. + Mũi thứ 2 lúc 3 tháng tuổi. + Mũi thứ 3 lúc 4 tháng tuổi. - Tiêm nhắc lại: + Mũi 4: Tiêm vắc xin có thành phần bạch hầu nguyên liều, tiêm lúc 18 đến 24 tháng tuổi. + Mũi 5: Tiêm vắc xin có thành phần bạch hầu giảm liều lúc 4 đến 7 tuổi. + Mũi 6: Tiêm vắc xin có thành phần bạch hầu giảm liều lúc 9 đến 15 tuổi.

• Đối với trẻ em trên 1 tuổi và người lớn chưa được tiêm chủng trước đây hoặc không nhớ tiền sử tiêm chủng

- Tiêm các mũi cơ bản: + Mũi thứ 1 tiêm càng sớm càng tốt. + Mũi thứ 2 tiêm cách mũi thứ 1 tối thiểu 4 tuần. + Mũi thứ 3 tiêm cách mũi thứ 2 tối thiểu là 6 tháng. - Tiêm nhắc lại: Tiêm nhắc lại mỗi 5-10 năm.

Tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu là biện pháp phòng chống bệnh đặc hiệu, quan trọng và hiệu quả nhất

• Hiện Phòng tiêm vắc xin Bệnh viện Quân y175 đang cung cấp đa dạng các dịch vụ tiêm vắc-xin bạch hầu dành cho trẻ nhỏ và người lớn:
• Vắc-xin 6 trong 1 Hexaxim của Sanofi Pasteur (Pháp).
• Vắc-xin 4 trong 1 Tetraxim của Sanofi Pasteur (Pháp).
• Vắc-xin 3 trong 1 Adacel của Sanofi Pasteur (Canada).
• Vắc-xin 2 trong 1 Td của IVAC (Việt Nam).

Để đảm bảo hiệu quả tiêm chủng và an toàn, trước khi tiêm, khách hàng sẽ được các bác sĩ thăm khám, sàng lọc đầy đủ các vấn đề về thể trạng và sức khỏe, tư vấn về vắc-xin phòng bệnh và phác đồ tiêm cụ thể tùy theo tuổi, tiền sử tiêm chủng… Hãy đến ngay Phòng tiêm Vắc xin Bệnh viện Quân y 175 (Số 1A Nguyễn Thái Sơn, Phường 03, Quận Gò Vấp, Tp. Hồ Chí Minh ) hoặc qua số điện thoại 0917 286 953 để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn chi tiết. Tài liệu tham khảo: Quyết định số 3593/QĐ-BYT ngày 18 tháng 8 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh bạch hầu”.